Azərbaycan milli mətbəxi təamların zənginliyi və bölgələr üzrə hazırlama fərqləri ilə seçilir. Eyni yemək bir ailədə başqa, digər bölgədə fərqli ərzaq və üsulla bişirilə bilər. Ona görə də milli yeməklərdən danışanda tək bir resepti dəyişməz qayda kimi təqdim etmək düzgün olmaz.
Dolma nədir və necə hazırlanır?
Dolma yarpaq və ya tərəvəz içərisinə içlik yerləşdirilməsi ilə hazırlanan yeməklərin ümumi adıdır. Azərbaycanda üzüm yarpağı dolması, badımcan, bibər və pomidor dolması geniş tanınır. İçlikdə ət, düyü, soğan, göyərti və ədviyyat işlədilə bilər; tərkib ailə və bölgə ənənəsinə görə dəyişir.
Yarpaq dolmasının ümumi hazırlanması: yarpaqlar istifadə üçün yumşaldılır, içlik hazırlanır, kiçik porsiyalar yarpağa bükülür və qazanda ehtiyatla bişirilir. Süfrədə qatıqla təqdim edilməsi yayğındır. Dəqiq ölçü və bişirmə müddəti seçilən yarpaq, içlik və porsiya ölçüsünə görə fərqlənir.
UNESCO 2017-ci ildə Azərbaycanda dolmanın hazırlanması və paylaşılması ənənəsini Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsinin Reprezentativ Siyahısına daxil edib. Burada əsas vurğu təkcə yeməyə deyil, onun ailə və icma içərisində ötürülən ənənəsinədir. Mənbə: UNESCO: dolma hazırlama və paylaşma ənənəsi.
Azərbaycan plovu
Plov düyünün ayrıca hazırlanması, qarnir və digər əlavələrlə süfrəyə verilməsi ilə tanınır. Şah plov, səbzi-qovurma ilə plov, şirin əlavəli və ətli variantlar kimi müxtəlif təqdimatlar mövcuddur. Qazmaq da bir çox plov süfrəsinin sevilən hissəsidir. Plovu yalnız bir növə bağlamaq milli mətbəxin zənginliyini əks etdirməz.
Qutab, piti və düşbərə
Qutab nazik xəmirin içliklə doldurulub qatlanaraq sacda bişirilməsi ilə hazırlanır; göyərti, ət və balqabaq içlikli növləri tanınır. Piti ət və digər ərzaqlarla, çox vaxt fərdi saxsı qablarda bişirilən yemək kimi Şəki mətbəxi ilə xüsusi assosiasiya olunur. Düşbərə xırda xəmir bükümlərinin bulyonda bişirilməsi ilə hazırlanan xörəkdir.
Lavaş və çörək bişirmə ənənəsi
Lavaş və digər nazik çörəklər gündəlik qidalanma ilə yanaşı, mərasimlərdə də xüsusi yer tutur. Nazik çörəyin hazırlanması və bölüşdürülməsi mədəniyyəti 2016-cı ildə Azərbaycan, İran, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Türkiyənin birgə təqdimatı kimi UNESCO siyahısına daxil edilib. Bu, bir neçə xalq arasında paylaşılan irs nümunəsidir. Mənbə: UNESCO: yuxa və lavaş hazırlama mədəniyyəti.
Milli mətbəx haqqında tez-tez verilən suallar
Azərbaycanın milli yeməkləri hansılardır?
Dolma, plov, qutab, piti və düşbərə ən çox tanınan nümunələrdəndir. Siyahı bunlarla bitmir: bölgələrin şorbaları, xəmir xörəkləri, şirniyyatları və çörəkləri də mətbəx irsimizin hissəsidir.
Dolma UNESCO siyahısına hansı ildə daxil edilib?
Azərbaycanda dolmanın hazırlanması və paylaşılması ənənəsi 2017-ci ildə qeydə alınıb.
← Azərbaycan milli irsi üzrə ümumi bələdçiyə qayıt. Həmçinin milli musiqimiz və milli rəqslərimiz haqqında oxuyun.
