Zəmanənin nə günahı?

                                                                      (hekayə)         

      Mənim  Zəmanə adında  gənc bir  iş yoldaşım var idi.  İyirmi ildən çox idi ki,  şirin-şəkər  nənəsinin  adını fəxarətlə daşıyırdı.  Zəmanə   ata-anası  ilə yataqxana tipli köhnə  binada kirayədə yaşayırdı. Lakin  nə atası Ağa, nə anası Xanım,  nə də  Zəmanə bunu  özünə dərd  eləyirdi, həmişə  də bir-birinə can deyib, can eşidirdilər… 

     Amma çox çəkmədi ki, Zəmanə iş yoldaşları arasında   öz adına görə  xəcalət çəkməyə başladı. Səbəbi də bu oldu ki,  maaşın azlığından,  bazarda qiymətlərin  qalxmasından,  marşurutdakı bashabasdan,  yollardakı tıxacdan  giley-güzar edənlər  tez-tez zəmanəni  qınayırdılar,  hətta  ona lənət də  yağdırırdılar.  Zəmanə xanım da  bundan çox məyus  olurdu. Bəzən yarızarafat,  yarıciddi deyirdi: “Axı, mən yazığın nə günahı var? Niyə hamınız  məni söyüş hədəfinə çevirmisiniz?”  

            Günlərin bir günü o, işdən çıxdığını bildirib, bizimlə vidalaşdı.  Dedim,  yəqin  hamımızdan  inciyib getdi,  yazıq qız hər gün zamanənin ünvanına  deyilən  qınaqlardan bezib-usandı.   Kimsə, dedi ki,  rəhmətliyin oğlu, o, özünə  çox bərkgedən  bir holdinqdə  iş tapıb!   İndi  yaxşı  əmək haqqı  alan təzə iş yoldaşları  zamanəni   ağız dolusu  tərif edirlər. Xorla “Gözəl zəmanə…”  oxuyurlar.  Düşünürdüm  ki, daha  Zəmanə  adından məmnun olar…         Fəqət bu yaxınlarda  rastlaşanda  onu  tanımadım,  özü kimi adı da dəyişmişdi. Dediyinə görə  adını dəyişməsinə  maraqlı bir əhvalat səbəb  olub. O, sevinə-sevinə  həmin əhvalatı mənə belə nəql elədi.  “Bir dəfə  ata -anamla  şəhərə gəzməyə çıxmışdım.  Fəvvaralər  Meydanından ötüb keçəndə geyim-keçimindən  İrandan gələn turistə oxşayan  bir  qadın  atama  yaxınlaşıb:  “Ağa,  – dedi, –  dəryayi-Xəzər  xiyabaninə  necə gedə  bilərəm?” 

      Atam dəniz kənarı  bulvara gedən yolu iranlı qadına  göstərəndən sonra  anam qırsaqqız olub onun yaxasından yapışdı.

   – De görüm,   o başıçarşablı,  tumanının ətəyi  yer süpürən  qadın səni  hardan tanıyır?

     Atam nə illah eləsə də anamı  başa sala bilmədi ki, qonşu  İranda  kişilərə  müraciət edəndə “Ağa” deyirlər.  Anam    güya küsübmüş  kimi  atamdan bir-iki addım  irəli addımlamğa başladı.  Elə  üç-dörd addım   bizdən aralanmışdı   ki,  əlində xeyli   limon  tutmuş  ortayaşlı  kişi  anama səsləndi:

        -Xanım,   Lənkəran limonudur,  götürün,  üçünü  bir manata  satıram …

  Anam dayanıb  lal-dunməzcə atamın  üzünə   baxdı.  Yəqin  limon alıb-almayacağı barədə atamın fikirini  bilmək istəyirdi. Atamın da əlinə  elə  bil  göydən  fürsət düşmüşdü.

   – Bu nədir  ay qız, -dedi, – desənə bu limonsatan kişi sənin adını  hardan bilir?

     Anam  gülümsünüb  başını buladı.   Bu  jesti atama barış  təklifi  idi. Atamsa  zarafatyana  coşdu:

      -Bax e,  bütün Azərbaycan  səni öz adınla  çağırır,  mən   heç  cınqırımı  da çıxarmıram…

  Mən də  onların  zarafatına  qoşuldum:

      -Günah  mənim  babalarımdadır, -dedim, –  adınızı Ağa,  Xanım qoyanda nə fikirləşiblər bilmirəm!…

         İstəyirdim  deyəm ki, “vallah, ay ata  nə sən ağa kimi yaşayırsan, nə anam xanım  kimi…” Elə bu məqamda  rastımıza   bir-biri ilə  mabahisə  edən pəhləvan cüssəli  iki gənc oğlan çıxdı.  Birdən   onlardan  biri qayıdıb  mənim  adımı  ucadan  çəkdı  və ardınca da  çox qəliz  söyüş  söydü.

       Mən də ata-anamın üzünə  yazıq-yazıq baxıb dedim:

     – Eşitdiniz? Siz də  mənə  nənəmin  adını  güya onun ruhuna ehtiram əlaməti olaraq   qoyubsuz. Amma  o yazıq, günahsız nənəm  də yəqin  bu qəliz  söyüşdən sonra  gorunda  narahat  oldu…

    … O gün ailə məclisimizdə qərara aldıq  ki, qulağımız  dinc olsun deyə,  hər üçümüz ASAN xidmətə gedib adımızı dəyişək…”

           Beləcə  Zəmanə  öz adını dəyişib  Turanə qoyub.  Amma ata-anasını  hələ də  Ağa və Xanım  çağırırlar. Hə,  onu da deyim ki, Zəmanə  xanım iş yerini və adını dəyişəndən sonra  köhnə yataqxanada kirayədə  yaşamaqdan da canı qurtulub.  Valideynləri ilə birlikdə təzə, geniş, rahat üçotaqlı mənzilə  köçüb. Hələ bu harasıdır,  Turanə xanıma  bir neçə  yerdən elçi də düşüblər…     

                                         13.04.2018