Namiq Həsənov “Tarixi birlikdə öyrənək” layihəsində bu dəfə Cəfərqulu ağa Mirzə Məhəmməd xan oğlu Bakıxanovun bəzi mənbələrdə 1796 və ya 1799-cu ildə….
Cəfərqulu ağa Mirzə Məhəmməd xan oğlu Bakıxanovun bəzi mənbələrdə 1796 və ya 1799-cu ildə doğulduğu yazılsa da, son araşdırmalarda 1793-cü il fevralın 6-da Qubada II Mirzə Məhəmməd xan və Sofiya xanımın ailəsində anadan olduğu bildirilir. 1827-ci ildə Müşkür və 1830-cu illərdə Şabran mahallarının titul naibini alıb. Buduqun da naibi olub. 1820-ci ildə orduya qoşulub.
Rusiya-Qacar müharibəsi onun ilk hərbi təcrübəsi idi. Rusiya-Osmanlı müharibəsində də iştirak edib. Ərzurum Serasker Salih Paşanın tutulduğu Mil döyüşündə iştirak edib.
Hasankale və Ərzurumun tutulmasından sonra podporuçik rütbəsi alıb. Quba sakinləri 1837-ci ildə rusların zülmünə və Cəfərqulunun sərt vergi tətbiqinə qarşı üsyan etdilər. O, Şamaxıya, sonra Tiflisə çağırıldı və əvvəlki vəzifələrindən uzaqlaşdırıldı.
Daha sonra Varşavaya göndərildi və böyük qardaşı Abbasqulu hadisələr haqqında izahat vermək üçün Tiflisə dəvət olundu. Çaşqın vəziyyətdə olan Abbasqulu cinayətkarlar deyil, zərərçəkən olduqlarını izah etməyə çalışdı, çünki qiyam zamanı əmisi oğlu Əli Paşa da öldürülmüşdü. 1838-ci ildə Poruçik rütbəsinə, 1841-ci il Qafqaz müharibəsi dövründə isə kapitan rütbəsinə yüksəldi. 1842–1843-cü illərdəki kampaniyalarda Bakıxanov Samur bölgəsində və dağlıq Dağıstanda dağlılarla döyüşdü; xidmət etdiyi üçün İmperator Qvardiyasının kazak alayının Ştabs-kapitan adı verildi və sonradan ayrı-ayrı Qafqaz Korpusuna təyin edildi.
Növbəti il qvardiyanın Rotmistri təyin edildi. 1844–1848-ci illərdə Dağıstanda da olmuş və Salta və Gergebil döyüşlərində, o cümlədən Hacı Murada qarşı döyüşlərdə iştirak edib. Xüsusilə son aul (istehkamlı kənd) Axtaya 1848-ci ildə edilən hücum zamanı özünü fərqləndi. Xidmətlərinə görə 6 iyun 1848-ci ildə polkovnik vəzifəsinə təyin edildi və "Cəsarətə görə" yazısı olan qızıl qılıncla təltif edildi.
25 illik xidmətdən sonra 26 noyabr 1850-ci ildə general-mayor rütbəsinə yüksəlməklə yanaşı Müqəddəs Georgi ordeni (4-cü dərəcə) ilə təltif edildi. O,Dərbənd nümayəndə heyətini təmsil edərək II Aleksandrın Moskvadakıın tacqoyma mərasimində iştirak edib. 1857-ci ildən Qafqaz Ordusu sıralarına yerləşdirildi, lakin siyasi səbəblərə görə general-leytenant rütbəsinə yüksəldikdən sonra 1864-cü il oktyabrın 18-də vəzifə maaşına bağlı olaraq pensiya ilə xidmətdən xaric edildi. 1866-cı il 19 aprel tarixində yenidən xidmətə çağrıldı.
1867-ci ildə Qubada vəfat etdi, Bakıya gətirilərək Bibiheybətdə dəfn edildi. O, 1829-cu ildə Şeyx Cüneyd türbəsinin mühafizəçisi Xanbutay bəy Həzrəlinin qızı Çimnaz xanımla ailə həyatı qurmuşdu; bu evlilikdən onların Nurcahan xanım, Həsən ağa, Əhməd ağa, Ayna xanım və Hidayət xan adlı övladları olub. Tarixçi Abbasqulu ağa Bakıxanovun, general Abdulla ağa Bakıxanovun qardaşıdır…
RUHU ŞAD OLSUN!